Wijsheid 3
Wijsheden voor de komende raadsperiode
“Met publiek erbij wordt een debat een voorstelling.”
Petra de Koning schreef laatst (NRC, 3 februari 2026) over een commissiedebat in de Tweede Kamer dat ineens anders loopt wanneer er publiek bij is. Een Kamerlid dat de publieke tribune rechtstreeks aanspreekt, waarop álle aanwezigen opkijken en er ineens veel meer zin in hebben.
Het voelt misschien raar als je van buiten de politiek komt, maar het is heel normaal. Ook in de gemeentepolitiek. Onderling bespreek je de argumenten, de feiten en de overwegingen. Maar zoals bij Wijsheid 1 al was besproken, doe je dat niet om de andere kant te overtuigen. Een goed raadslid heeft de argumenten vooraf al besproken in een fractievergadering, met leden overlegd, of met belanghebbenden. Een goed raadslid heeft de waardenafweging gemaakt vóór die het debat instapt. Als je de mening van de medepolitici moet veranderen, dan doe je dat in de wandelgangen, in de gesprekken voor je de arena in gaat.
Als je elkaar toch vrijwel nooit kan overtuigen, wil dat niet zeggen dat het debat dan ook nutteloos is. Sterker nog: het is erg nodig. Alleen: je echte publiek, de persoon die je aanspreekt, is niet de persoon die tegenover je zit.
Je échte publiek zit op de publieke tribune. Of, vaker, thuis.
Het doel van het debat is dan ook om de inwoners van de gemeente jouw redenatie uit te leggen. Wat vind jij belangrijk? Waarom vind je dat belangrijk? En daar is een goed debat een uitstekend middel voor.
Wat is dan een goed debat? In onze ogen gaat dat verder dan alleen je standpunten noemen. Allereerst zorg je voor het duidelijk neerzetten van de keuze. En dan niet “akkoord met het voorstel” of “niet akkoord met het voorstel”, maar meer welke keuze erachter zit. Zijn er alternatieven? Is er een waardenconflict? Waar zit de afweging?
Je moet uiteraard een goede uitleg geven van je redenatie, en wanneer andere raadsleden hun verhaal vertellen plaats je goede interrupties om de verschillen bloot te leggen. Daarmee maak je je eigen verhaal niet alleen sterker, maar je toont je collega’s ook het respect dat zij verdienen.
Daarbij moet je verder kijken dan alleen je achterban, of je kiezers. Ook mensen die het niet primair met jou eens zijn moeten kunnen zien waarom je bepaalde keuzes hebt gemaakt. Wellicht kan je hen wel overtuigen om de volgende keer op je te stemmen. Maar zelfs als dat niet gaat, ben jij het verplicht aan de inwoners om je keuzes zichtbaar te maken en uit te leggen waarom je de keuze maakt .
Je bent immers misschien het hoogste bestuursorgaan, uiteindelijk ben je een dienaar van de gemeente.
Dit is een aflevering uit onze reeks “Vijf Wijsheden voor Raadsleden”, gepubliceerd in de aanloop naar de komende gemeenteraadsverkiezingen.